به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
بیبیسی در گزارشی تحلیلی مدعی شد که حجم نفت جریانیافته از خاورمیانه با وجود محدودیتهای ادامهدار ایران در تنگه هرمز، تقریباً به سطح پیش از جنگ بازگشته است. بر اساس دادههای شرکت کیپلر، در هفته پایانی سپتامبر، جریان روزانه نفت از خاورمیانه به ۹۲ درصد سطح پیش از جنگ رسید. این گزارش سه عامل کلیدی را برای این بازگشت برمیشمارد: نخست، اسکورت کشتیها با کمک نظامی آمریکا که شمار شناورهای اسکورتشده در سپتامبر نسبت به اوت یکسوم افزایش یافته است. دوم، استفاده از نفتکشهای شاتل برای انتقال محمولهها به کشتیهای دیگر در دریای عمان؛ بهطوری که بیش از ۷۰ درصد نفت خامی که در اوت از تنگه عبور کرد، از این طریق منتقل شد. سوم، دور زدن تنگه از طریق خطوط لوله؛ حدود ۴۰ درصد نفت صادراتی منطقه در سپتامبر از مسیر خطوط لوله به بنادر دریای سرخ و دریای عمان منتقل شد که نسبت به ۱۷ درصد پیش از جنگ رشد چشمگیری داشته است.
کارشناسان درباره پایداری این تدابیر با توجه به خطر تشدید حملات ایران و تغییر احتمالی سیاست آمریکا تردید دارند. این گزارش همچنین تصریح میکند که صادرات گاز طبیعی مایع و محصولات نفتی مانند سوخت جت همچنان بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ است.
پایگاه خبری اکسیوس به قلم باراک راید نوشت که با وجود اعلام تمایل واشنگتن و تهران به راهحل دیپلماتیک، دستیابی به توافق دشوارتر از همیشه به نظر میرسد. بر اساس این گزارش، اگر تلاش کنونی برای دستیابی به پیشرفت دیپلماتیک به بنبست بخورد، احتمال درگیری جدید ظرف هفتههای آینده وجود دارد.
این گزارش تفاوتهای عمیق دو طرف را برجسته میکند. به نوشته اکسیوس، ترامپ به دنبال توافقی بزرگ و نمایشی است، در حالی که ایرانیها توافقی محدود و کمسروصدا را ترجیح میدهند و آن را آتشبس میدانند، نه صلح. این گزارش میافزاید که مانع اصلی، بیاعتمادی است. ایرانیها معتقدند ترامپ دو بار در میانه مذاکرات به آنها حمله کرده و هرگونه مذاکره را پوششی برای حمله غافلگیرکننده میدانند. آمریکا نیز میگوید ایران با نقض یادداشت تفاهم ژوئن و حمله به کشتیها در تنگه هرمز، عهدشکنی کرده است.
اکسیوس تصریح میکند که فشارهای داخلی بر هر دو طرف وجود دارد. تیم مذاکرهکننده ایران موضع سختتری گرفته و ترامپ نیز از سوی راست برای عدم توافق و از سوی چپ برای پذیرش توافقی مشابه برجام تحت فشار است.
شبکه فاکس نیوز در گزارش زنده ای از تحولات جنگ ایران نوشت که دونالد ترامپ در گردهمایی انتخاباتی در آلاباما اعلام کرد جنگ با ایران «به زودی، احتمالاً بلافاصله پس از انتخابات» پایان مییابد و پس از آن قیمت نفت به شدت سقوط خواهد کرد. وی مدعی شد ایران حدود ۳۱۰ درصد تورم دارد و «اقتصادشان نابود شده است.» ترامپ همچنین تأیید کرد که ۱۸ نظامی آمریکایی در این جنگ کشته شده اند و مدعی شد حملات آمریکا توان بازسازی ایران را برای سالها از بین برده است.
این گزارش می افزاید که ارتش آمریکا گروه ضربت ناو هواپیمابر تئودور روزولت و یگان اعزامی سیزدهم تفنگداران دریایی را به خاورمیانه اعزام کرده که حدود ۱۰ هزار ملوان و تفنگدار به حضور نظامی آمریکا اضافه میکند. همزمان، گروه هفت از آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت و گازوئیل از ذخایر اضطراری طی چهار ماه خبر داد تا قیمت انرژی را تثبیت کند.
فاکس نیوز همچنین به اصابت یک پرتابه ناشناس به یک نفتکش در تنگه هرمز اشاره کرد که منجر به آتش سوزی و قطع برق کشتی شد. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا، سطح تهدید در تنگه هرمز را «شدید» و احتمال اقدام خصمانه را «بسیار بالا» ارزیابی کرد.
رسانه های عربی
الجزیره در گزارشی روند حضور و خروج نیروهای آمریکایی و ائتلاف بینالمللی از عراق را از سال ۲۰۰۳ تا پایان مأموریت ائتلاف بررسی کرد و نوشت: پس از حمله آمریکا و متحدانش به عراق در سال ۲۰۰۳، ارتش عراق منحل شد و خلأ امنیتی گستردهای شکل گرفت که به افزایش خشونت و درگیری با گروههای مسلح انجامید. نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۱۱ از عراق خارج شدند، اما در سال ۲۰۱۴ و با درخواست دولت بغداد، برای مقابله با داعش به عراق بازگشتند. مأموریت ائتلاف بهتدریج از عملیات رزمی به آموزش، پشتیبانی و تقویت نیروهای عراقی تغییر کرد.
پس از ترور شهید قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در نزدیکی فرودگاه بغداد در سال ۲۰۲۰، پارلمان عراق خواستار پایان حضور نیروهای خارجی شد. اکنون دولت عراق تأکید دارد که توانمندی نیروهای این کشور نسبت به سال ۲۰۱۴ بهطور چشمگیری افزایش یافته و قادر به تأمین امنیت داخلی هستند. با این حال، کارشناسان به کمبودهایی در زمینه پدافند هوایی و نیروی هوایی اشاره میکنند. بر اساس گزارش، همکاری بغداد با کشورهای ائتلاف نیز قطع نخواهد شد، بلکه از قالب ائتلافی به روابط دوجانبه در زمینه آموزش، تسلیحات و فناوری دفاعی تغییر خواهد کرد.
المیادین در مقاله ای نوشت: بازگشت دولت ترامپ به پرونده هستهای ایران به معنای کاهش اهمیت راهبردی تنگه هرمز نیست. به گفته او، واشنگتن در مذاکرات، موضوع هستهای را به شرطی مقدم برای هر توافقی تبدیل کرده، در حالی که پیشتر در تفاهم اسلامآباد، بازگشایی هرمز در اولویت قرار داشت. ترامپ مدعی است آمریکا کنترل کامل تنگه را در اختیار دارد و صادرات نفت از آن به سطح عادی بازگشته است؛ اما ایران میگوید هرمز همچنان تحت کنترل سپاه است.
نویسنده با اشاره به کاهش شدید عبور کشتیها و افزایش هزینههای حملونقل و بیمه، روایت آمریکا را محل تردید میداند. ابتکار ایران با عنوان «هفت روز، هفت شرط» نیز نتوانسته واشنگتن را به پذیرش پیشنهاد تهران متقاعد کند.
از دید نویسنده، نزدیک بودن انتخابات میاندورهای آمریکا و نگرانی ترامپ از متهمشدن به امتیازدهی، از عوامل این موضع است. در عین حال، ترامپ نمیخواهد درگیری نظامی گسترده شود و همچنان درِ دیپلماسی را باز نگه داشته است.
رأی الیوم در مقاله ای با تمرکز بر پیام اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران آیت الله سید مجتبی خامنهای، آن را نشانهای از تغییر احتمالی مرحله جنگ ایران و آمریکا میداند. نویسنده به اظهارات ایشان درباره خروج قریبالوقوع نیروهای آمریکایی از «دریای عرب و ورودی تنگه هرمز» اشاره کرده و معتقد است این پیام میتواند بیانگر آمادگی ایران برای گسترش دامنه پاسخ نظامی باشد. مقاله همچنین به توقیف یک زیردریایی بدونسرنشین آمریکایی به نام «ریموس ۶۰۰» توسط سپاه در تنگه هرمز و تلاش برای استخراج اطلاعات الکترونیکی آن اشاره میکند و این حادثه را بخشی از جنگ اطلاعاتی و الکترونیکی میداند.
نویسنده احتمال گسترش جغرافیایی درگیری به دریای عرب، اقیانوس هند و حتی پایگاههای آمریکایی خارج از منطقه را مطرح میکند. همچنین به حادثه پایگاه هوایی «فرفورد» بریتانیا اشاره شده، هرچند ایران هرگونه ارتباط با آن را رد کرده است. در نهایت، مقاله پیام آیت الله خامنهای را نقشهای احتمالی برای مرحلهای خطرناکتر از رویارویی و تشدید فشار بر نیروها و منافع آمریکا ارزیابی میکند.



